دلایل درد مفاصل و آرتروز و روش های درمان آن

مفاصل رابط های بین استخوان ها در بدن ما می باشند، در واقع محلی که استخوان ها در کنار هم قرار می گیرند را مفصل می گویند. مهم ترین کارکرد آنها هم امکان حرکات است. مفاصل با ایجاد تغییر یا زاویه دادن در شکل اسکلت به بدن اجازه می دهند تا موقعیت خود را در مکان تغییر دهد. به واسطه همین ویژگی است که مفاصل کارآیی و فعالیت بالایی را دارند، که این امر باعث می شود نسبت به دیگر بخش ها بیشتر دچار اختلال درعملکرد خود شوند. به همین خاطر است که بخش اعظم مشکلات و بیماری های سیستم حرکتی بدن مرتبط با مفاصل می باشد. که این مشکلات می توانند درد، تورم و خشکی در حرکت را با خود به همراه داشته باشند.

به طور میانگین امروزه یک سوم افراد دچار دردهای مفصلی هستند که بیشترین آنها را دردهای زانویی و بعد از آن شانه و لگن شامل می شود. همچنین درد مفصل می تواند بازه ای وسیع از کمی آزاردهنده تا ناتوان کننده داشته باشد. ممکن است که دردهای شدید در یک شخص بعد از چند هفته از بین برود و یا اینکه برای هفته ها یا ماه ها باقی بماند.

اگر شما در مفاصل خود علائمی همچون درد، تورم، گرمی ، قرمزی، حساس شدن ناحیه به لمس، خشکی صبحگاهی، محدودیت حرکتی، وجود ندول ها (توده) و یا تب را دارید احتمالا دچار مشکلات مفصلی شده اید.

عوامل زیادی هستند که می توانند منجر به درد مفاصل شوند گاهی اوقات ممکن است این دردها بر اثر آسیبهای فیزیکی خارجی و یا علتهای داخلی ایجاد شوند که مهمترین آنها را در زیر مرور می کنیم.

آرتریت ها (Arthritis): آرتریت به معنای التهاب مفصل است. آرتریت ها به رده ای از بیماریها (مجموعه ای بیش از 100 بیماری) گفته می شود که بطور کلی مفاصل را درگیر کرده و علائمی مثل درد مفاصل و سختی و التهاب مفاصل دارند.

استئوآرتریت: به آن آرتروز یا ساییدگی مفصل هم میگویند. در این بیماری ابتدا غضروف مفصلی خاصیت الاستیك و انعطاف پذیری خود را از دست میدهد. بعد غضروف شروع به سابیده شدن و نازک شدن میکند تا اینکه در نهایت از بین می رود. این مشکل بیشتر در سنین بالا رخ می دهد. دردهای پایین کمر از دردهای رایج آن است از این رو بیشتر در مفاصل ران، زانو و ستون مهره دیده میشود.

روماتوئید یا روماتیسم مفصلی: آرتریت روماتوئید یک بیماری خود ایمنی است که در آن لایه سینوویال مورد هجوم سلولهای ایمنی بدن قرار گرفته و دچار التهاب میشوند و باعث ایجاد درد و تورم در آن ناحیه می شوند. در آرتریت روماتوئید خشكی مفصلی معمولا در صبح ها و هنگام برخاستن از خواب بیشتر دیده می شود. این نوع از آرتریت بیشتر در مفاصل دست و مچ دست و گاهی هم در مفاصل ران و زانو دیده میشود.

آرتریت سپتیک یا عفونت مفصلی: در این نوع از آرتریت یک عامل عفونی که غالبا باکتری می باشد از طریق خون راهی به درون مفصل پیدا کرده سپس با تکثیر در آن نقطه باعث ایجاد عفونت در مفصل می شود. بعد از آن غضروف مفصلی شروع به تخریب و در صورت عدم درمان به موقع باعث آسیب به استخوان هم می شود. آرتریت عفونی معمولا خود را بصورت بصورت تورم حاد و دردناك مفصل، کاهش توانایی حرکت و گرمای مفصل نشان میدهد.

آرتریت CPPD: بیماری تخلیه پری فسفات کلسیم (CPPD) یک نوع آرتریت است که ناشی از ذخایر بلورهای فسفات کلسیم در مفاصل است و دارای ویژگی های مشابه با نقرس می باشد. حمله CPPD به طور ناگهانی رخ می دهد و باعث درد شدید، التهاب و معلولیت می شود. که علائمی مثل گرما، تورم و درد مفاصل را ایجاد می کند.

البته انواع شایع دیگری از آرتریت ها وجود دارند كه از بین آنها میتوان از اسپوندیلیت انكیلوزان، تارسومتاتارسال، روماتیسم کودکان، نقرس، آرتریت پسوریازیسی و لوپوس سیستمیك اشاره کرد.

فیبرومیالژیا: fibromyalgia یک بیماری مزمن طولانی مدت است که باعث بروز مشکلاتی همچون ایجاد درد در ماهیچه و استخوان، وجود منطقه حساس به درد واختلال در خواب اشاره کرد. فیبرومیالژیا باعث بروز مناطق درد در بدن که معمولا در پشت سر، بالای شانه، بالای سینه و زانوها است می‌شود، دردی که در این نواحی احساس می‌شود، یک درد پیوسته‌ است.

کشیدگی رباط: رباط یا لیگامان های اطراف مفاصل میتوانند به علت دررفتگی های مفصلی و یا قرار گرفتن مفاصل در وضعیت های نامناسب دچار کشیدگی شوند که این کشیدگی میتواند دردی را ایجاد کند که در خود مفصل احساس میشود.

کم کاری تیروئید: بسته به نوع پرکاری یا کم‌کاری غده تیروئید در بدن شما، ممکن است درد‌های عضلانی و استخوانی را با شدت‌های متفاوتی حس کنید. اگر تیروئید شما کم کار باشد منجر به افزایش وزن در شما می‌شود که فشار بیشتری بر مفاصل را سوار می‌کند. اگر هم تیروئید شما کم کار باشد ممکن است دچار کاهش تراکم استخوان‌ها شده باشید.

افسردگی: افسردگی را نمیتوان تنها یک بیماری روحی دانست. افرادی که به افسردگی دچار شده اند به علت بیش از حد کار کردن مغز حول اتفاقات و قضایا، بدنشان دچار کمبود ویتامین و مواد مغذی می‌شود؛ که در این صورت ما شاهد گرفتگی عضلات، درد‌های مفصلی، ضعف سیستم عصبی و مشکلات دیگر هستیم.

برای درمان دردهای مرتبط با مفاصل راه های گوناگونی وجود دارد اما از مهمترین اقداماتی که در درمان آنها میتوان انجام داد عبارتند از:

انجام فیزیوتراپی برای بهبود قابلیت انعطاف بافت های اطراف مفصل – بستن بریس در اطراف مفاصل برای کنترل آنها – تغییر در سبک زندگی و قرار دادن درست بدن با حالت ارگونومی در انجام کارهای روزانه – داشتن تغذیه مناسب به همراه مصرف کلسیم به میزان لازم - رسیدن به وزن ایده ال – قرار دادن کمپرس سرد بر روی ناحیه درد- استفاده از داروهای ضد التهاب همچون دیكلوفناك، سلكوكسیب، پیروكسیكام و ایبوپروفن – و در نهایت انجام عمل جراحی در شرایطی که سطح آسیب وارد شده به مفصل بالا باشد که معمولا منجر به تعویض مفصل می شود.

درست است که نمی توان همه دلایل درد مفاصل را به طور کامل رفع کرد، اما همه آن ها را می توان درمان نمود. برخی از آن ها با مصرف یک دوره آنتی بیوتیک و سایر داروهای تجویزی درمان خواهند شد و برخی دیگر به مرور زمان خود به خود رفع می شوند. اما هر درد طولانی در مفاصل حتما دلیل محکمی دارد که باید توسط پزشک روماتولوژیست بررسی و شناسایی شده و مراقبت های اولیه انجام بگیرد.