معرفی برندگان جایزه نوبل پزشکی 2020

جایزه نوبل فیزیولوژی و پزشکی هر ساله توسط انستیتوی کارولینسکا سوئد به دانشمندان و پزشکان منتخبی که در زمینه‌های مختلف فیزیولوژی یا پزشکی فعالیت دارند اعطا می‌شود. این موسسه بین سال‌های ۱۹۰۱ تا ۲۰۱۹ میلادی، ۱۱۰ جایزه نوبل فیزیولوژی یا پزشکی را به ۲۱۹ نفر اهدا کرده است.

کمیته اهدا کننده جایزه نوبل پزشکی در سال 2020 دو دانشنمند امریکایی یعنی دکتر هاروی آلتر و چارلز رایس به همراه دکتر مایکل هوتن از بریتانیا را به پاس پژوهش های ارزنده ای که در زمینه کشف ویروس هپاتیت C انجام دادند انتخاب کرد. یافته‌های این دانشمندان در جهت مبارزه با هپاتیتی که از انتقال خون انجام می‌شود و به عنوان مشکلی بزرگ برای بهداشت جهانی تلقی می شود نقش موثری دارد. ویروس هپاتیت سی (Hepatitis C) یکی از عوامل اصلی ابتلا به سرطان کبد شناخته می‌شود و از دلایل عمده نیاز به پیوند کبد در بیماران می باشد. این ویروس در اکثر مواقع علایم آشکاری را ندارد، به همین خاطر است که از آن به عنوان بیماری یا اپیدمی خاموش یاد می‌شود.

در دهه های گذشته نگرانی گسترده‌ای از دریافت خون‌ اهدایی به دلیل احتمال ابتلا به نوعی التهاب کبدی که منشأ ناشناخته و مرموزی را داشت شکل گرفته بود. به گونه که کمیته جایزه نوبل می‌گوید دریافت خون اهدایی در آن زمان به اندازه شرکت در یک شرط‌بندی رولت روسی خطرناک بود.

هرچند دانشمندان تمام روش‌های ممکن در جهت شکار ویروس را بررسی کردند اما به خاطر فرار ویروس از ایزوله شدن بررسی ها بیش از یک دهه زمان برد. از این رو مایکل هوتن تصمیم به ایزوله کردن توالی ژنتیکی ویروس گرفت و به همراه همکارانش، به گردآوری مجموعه‌ای که شامل بخش‌هایی از DNA خون یک شامپانزه مبتلا به هپاتیت بود پرداختند. بیشتر این نمونه‌ها، از ژنوم شامپانزه به دست آمده بود اما نظر پژوهشگران بر این بود که این امکان وجود دارد تا برخی از آنها متعلق به یک ویروس ناشناخته باشد. پژوهش‌های بیشتر، حضور یک ویروس جدید را نشان داد که هپاتیت C نام گرفت. حضور پادتن‌ها در خون بیماران مبتلا به هپاتیت مزمن، ویروس را به عنوان یک عامل گمشده تایید کرد. کشف این ویروس همان بخش گمشده و اصلی در پازل پژوهشی دانشمندان بود.

اما سوالی که در ذهن دانشمندان شکل گرفت این بود که آیا این ویروس جدید توانایی تکثیر شدن را دارد و می‌تواند به تنهایی، عامل هپاتیت باشد یا خیر؟ برای پاسخ به سوال چارلز رایس و گروهش در پژوهش‌های خود، به ناحیه‌ای در ژنوم ویروس هپاتیت C برخوردند که پیش از آن شناسایی نشده بود و به نظر می‌رسید که نقش مهمی در تکثیر ویروس دارد. رایس، تغییرات ژنتیکی را در نمونه‌های ایزوله شده ویروس مشاهده کرد و این فرضیه را ارائه داد که ممکن است برخی از این تغییرات، مانع تکثیر ویروس شوند. او با استفاده از مهندسی ژنتیک، گونه‌ای از RNA ویروس هپاتیت C را تولید کرد که قسمت جدیدی از ژنوم ویروس را در بر داشتند. هنگامی که پژوهشگران این RNA را به کبد شامپانزه تزریق کردند، ویروس را در خون تشخیص دادند و تغییراتی مشابه آنچه در انسان‌های مبتلا به نوع مزمن این بیماری رخ می‌دهد را مشاهده کردند. این نتایج نشان داد که ویروس هپاتیت C به تنهایی می‌تواند عامل بیماری باشد.

هرچند که این بیماری همچنان هر ساله نزدیک به 70 میلیون انسان را درگیر خود میکند و سبب مرگ 400 هزار نفر می شود. اما کمیته اهدای جایزه نوبل در بیانیه‌اش گفته که برای اولین بار در تاریخ است که این قاتل اسرار آمیز قابل درمان شده است از اینرو با پژوهش های صورت گرفته امیدها برای ریشه‌کن کردن این ویروس در جهان هر روز بیشتر می‌شود.